Zima to okres, w którym rekuperacja pokazuje jedną ze swoich największych zalet – możliwość odzyskiwania ciepła z powietrza usuwanego z budynku. Właśnie wtedy różnica temperatur pomiędzy wnętrzem domu a powietrzem zewnętrznym jest największa, dlatego sprawny system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła może znacząco ograniczać straty energii.
Wraz z nadejściem mrozów pojawiają się jednak pytania: czy rekuperator może zamarznąć, jak pracuje przy ujemnych temperaturach i czy zimą konieczna jest dodatkowa nagrzewnica? Wyjaśniamy, co dzieje się wewnątrz centrali wentylacyjnej podczas chłodnych miesięcy.
Jak działa rekuperacja zimą?
Zasada działania rekuperacji pozostaje taka sama przez cały rok. System usuwa zużyte, ogrzane powietrze z pomieszczeń takich jak kuchnia, łazienka czy garderoba, a jednocześnie dostarcza świeże powietrze z zewnątrz do salonu, sypialni i innych pomieszczeń mieszkalnych.
Zimą szczególnie ważną rolę odgrywa wymiennik ciepła znajdujący się w rekuperatorze. Powietrze wywiewane z budynku przekazuje w nim znaczną część swojej energii cieplnej chłodnemu powietrzu nawiewanemu z zewnątrz.
Dzięki temu świeże powietrze trafiające do domu jest wstępnie ogrzane. Instalacja grzewcza nie musi więc podnosić jego temperatury od poziomu panującego na zewnątrz, co pozwala ograniczyć straty energii związane z wentylacją.
Co dzieje się z rekuperatorem podczas silnego mrozu?
Przy niskich temperaturach zewnętrznych w wymienniku występują szczególne warunki. Ciepłe powietrze usuwane z domu zawiera wilgoć. Podczas jego schładzania może dochodzić do kondensacji pary wodnej.
Jeżeli temperatura określonych elementów wymiennika spadnie odpowiednio nisko, zgromadzona wilgoć może zacząć zamarzać.
Zjawisko to nazywane jest szronieniem lub oblodzeniem wymiennika ciepła. Nie oznacza ono automatycznie awarii urządzenia. Jest to naturalne zjawisko fizyczne, które musi jednak zostać uwzględnione podczas projektowania samego rekuperatora i jego systemu sterowania.
Czy rekuperator może zamarznąć?
W przypadku niewłaściwie dobranej lub źle zaprojektowanej centrali nadmierne oblodzenie wymiennika może ograniczyć przepływ powietrza i obniżyć sprawność całego systemu.
Dlatego nowoczesne centrale wentylacyjne wyposażane są w rozwiązania chroniące wymiennik przed nadmiernym zamarzaniem.
Duże znaczenie ma tutaj sama konstrukcja wymiennika ciepła, sposób przepływu powietrza oraz sterowanie pracą centrali. Odpowiednio zaprojektowany rekuperator może skutecznie pracować także podczas niskich temperatur panujących na zewnątrz.
Centrale wentylacyjne NIKOL wykorzystują spiralno-przeciwprądowy wymiennik ciepła, którego konstrukcja została opracowana z myślą o wysokiej efektywności odzysku energii i stabilnej pracy systemu.
Czy zimą potrzebna jest nagrzewnica wstępna?
W wielu systemach rekuperacji stosuje się elektryczne nagrzewnice wstępne. Ich zadaniem jest ogrzanie bardzo zimnego powietrza pobieranego z zewnątrz, zanim trafi ono do wymiennika.
Rozwiązanie takie może chronić wymiennik przed zamarzaniem, ale jednocześnie nagrzewnica zużywa energię elektryczną. Im częściej i dłużej pracuje, tym większy może być jej wpływ na koszty eksploatacji systemu.
Dlatego podczas wyboru rekuperatora warto zwrócić uwagę nie tylko na deklarowaną sprawność odzysku ciepła, ale również na sposób zabezpieczenia urządzenia podczas mrozów.
Centrale NIKOL dzięki zastosowanej konstrukcji spiralno-przeciwprądowego wymiennika mogą osiągać bardzo wysoką efektywność odzysku ciepła bez konieczności stosowania wstępnych grzałek elektrycznych, co pomaga ograniczyć dodatkowe zużycie energii.
Dlaczego sprawność rekuperatora jest szczególnie ważna zimą?
Im większa różnica temperatur pomiędzy wnętrzem budynku a otoczeniem, tym więcej energii można potencjalnie stracić wraz z powietrzem wentylacyjnym.
Wyobraźmy sobie zimowy dzień, podczas którego na zewnątrz temperatura wynosi kilka lub kilkanaście stopni poniżej zera. W domu utrzymujemy natomiast około 20–22°C.
W tradycyjnej wentylacji ogrzane powietrze jest usuwane na zewnątrz, a do pomieszczeń musi napłynąć zimne powietrze, które następnie trzeba ponownie ogrzać.
Rekuperator pozwala odzyskać znaczną część tej energii. Nowoczesne centrale NIKOL mogą zapewniać odzysk ciepła nawet do 96%, dzięki czemu ograniczane są straty wynikające z wymiany powietrza.

Czy zimą można otwierać okna przy rekuperacji?
Można, jednak w większości sytuacji nie ma potrzeby regularnego wietrzenia domu poprzez szerokie otwieranie okien.
Prawidłowo działająca wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła stale dostarcza świeże powietrze i usuwa powietrze zużyte. Wymiana odbywa się przez całą dobę, niezależnie od pogody.
Zimą jest to szczególnie korzystne. Intensywne wietrzenie pomieszczeń poprzez otwarcie okien może bardzo szybko doprowadzić do utraty ciepła. Przy rekuperacji świeże powietrze dostarczane jest w sposób kontrolowany, a znaczna część energii zostaje wcześniej odzyskana.
Filtry mają zimą duże znaczenie
Sprawność systemu zależy nie tylko od samego rekuperatora. Bardzo ważna jest również regularna kontrola filtrów.
Zanieczyszczony filtr zwiększa opory przepływu powietrza, przez co wentylatory muszą pracować intensywniej. Może to powodować większe zużycie energii oraz pogorszenie wydajności instalacji.
Dlatego filtry należy regularnie sprawdzać i wymieniać zgodnie z zaleceniami producenta oraz rzeczywistymi warunkami, w jakich pracuje instalacja.
Warto zrobić to również przed rozpoczęciem sezonu grzewczego.
Jak przygotować rekuperację do zimy?
Przed nadejściem większych mrozów warto skontrolować cały system wentylacyjny. Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- stan filtrów powietrza,
- drożność czerpni i wyrzutni,
- prawidłowe odprowadzanie skroplin,
- działanie wentylatorów,
- ustawienia centrali,
- szczelność instalacji,
- poprawną pracę automatyki.
Regularny serwis pozwala wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i utrzymać wysoką efektywność całego systemu.
Rekuperacja zimą – komfort i mniejsze straty ciepła
Prawidłowo zaprojektowana rekuperacja jest szczególnie wartościowa właśnie w okresie zimowym. Pozwala zapewnić stały dopływ świeżego powietrza bez konieczności intensywnego wychładzania domu poprzez otwieranie okien.
Jednocześnie odzysk energii z powietrza wywiewanego pomaga zmniejszać zapotrzebowanie budynku na ogrzewanie.
Kluczowe znaczenie ma jednak odpowiedni dobór urządzenia. Sprawność wymiennika, jego konstrukcja, sposób zabezpieczenia przed szronieniem oraz jakość całej instalacji wpływają na to, jak system będzie działał podczas największych mrozów.
Firma NIKOL od ponad 20 lat zajmuje się rozwojem technologii wentylacyjnych oraz produkcją polskich central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła. Oferujemy kompleksowe rozwiązania obejmujące dobór urządzenia, projekt instalacji, montaż oraz serwis systemów rekuperacji.
Chcesz wiedzieć, jaki rekuperator będzie odpowiedni do Twojego domu i jak będzie pracował podczas zimowych mrozów? Skontaktuj się z nami – pomożemy dobrać rozwiązanie dopasowane do budynku i potrzeb jego mieszkańców.
